#2 miliardy/ wydajmy je mądrze

Opowiedz nam swoją historię. Opisz poszukiwania
pierwszej pracy, staże, problemy z Urzędami Pracy czy
zakładaniem własnej firmy. Polska w ciągu dwóch lat
wyda na walkę z bezrobociem wśród młodych #2miliardy złotych z funduszy unijnych. Mamy nadzieję, że Twoje doświadczenie i pomysły pomogą wydać je mądrze.

Sytuacja w liczbach:

Opowiedz nam swoją historię. Opisz poszukiwania pierwszej pracy, staże, przygody z Urzędami Pracy, zakładanie własnej firmy. Polska w ciągu dwóch lat wyda na walkę z bezrobociem #2miliardy złotych z funduszy unijnych. Twoje doświadczenie i pomysły pomogą wydać je mądrze.

Polaków w wieku 18-24 lat zamierza szukać pracy za granicą lub już podejmuje takie starania.

Polaków w wieku 25 - 34 lat pracowało już za granicą.

1,5

miliarda złotych chce wydać rząd w 2014 roku na walkę z bezrobociem wśród młodych

O nas

Hand over keyboard

Jedna trzecia Polaków przed trzydziestką nie ma pracy. W innych państwach Unii Europejskiej jest jeszcze gorzej. Walka z bezrobociem stała się jednym z najpoważniejszych problemów naszego kontynentu.

W 2014 i 2015 roku Polska wyda na walkę z bezrobociem dwa miliardy złotych z funduszy unijnych. Jak je wydać? Wspierać przedsiębiorczość? Organizować szkolenia? #2miliardy to projekt, który ma zmienić sposób myślenia o walce z bezrobociem. Jesteśmy w różnym wieku, mamy różne poglądy, doświadczenia, zawody. Wierzymy, że Polska potrzebuje rzeczowej dyskusji o sposobie tworzenia miejsc pracy. Chcemy zaangażować w to wszystkich, których to dotyczy – studentów i absolwentów, przedsiębiorców i pracujących na zlecenie, szukających zatrudnienia samodzielnie i tych zgłaszających się do Urzędów Pracy, osób zakładających własną firmę i samych pracodawców. Podzielcie się z nami swoim doświadczeniem i pomysłami. Razem możemy sensownie wydać #2miliardy.

Galeria

Twoim zdaniem

Podziel się z nami swoim doświadczeniem i przemyśleniami. Opowiedz o poszukiwaniu pracy, przejściach z Urzędem Pracy, zakładaniu własnej firmy. Daj nam swój pomysł na wydanie #2miliardów. Nagraj film i wyślij go na 2dwamiliardy@gmail.com.

Aktywizacja zawodowa młodego pokolenia

dr Stanisław Kluza[i]

Wprowadzenie

Badania OECD wskazują[ii], że sytuacja demograficzna Polski może być jej główną barierą rozwojową w XXI w. Co więcej, w licznej grupie analizowanych krajów Polska może znajdować się w czołówce 3 państw, gdzie struktura demograficzna społeczeństwa będzie najmniej korzystna dla podnoszenia konkurencyjności i perspektyw rozwoju gospodarki. Może byłoby to mniej bolesne w przypadku najbardziej rozwiniętych gospodarek świata i/lub o wysokim poziomie bogactwa na osobę. Gorzej, jeżeli taki scenariusz makrogospodarczy rysuje się dla „społeczeństwa na dorobku”.

Polsce doskwiera brak całościowej polityki demograficznej państwa. W szczególności brak lub nieskoordynowanie działań rządzących w tym obszarze widoczne jest w okresie ostatnich 6 lat[iii]. Z drugiej strony coraz silniej z roku na rok są zauważalne m.in. konsekwencje niebilansującego się sytemu emerytalnego.

Całościowa polityka demograficzna państwa powinna obejmować i łączyć: politykę rodziną, politykę rynku pracy, politykę zabezpieczenia społecznego oraz politykę emerytalną. Zasada solidarności międzypokoleniowej i spójności w zarządzaniu państwem sprawiają, że zajmowanie się wybranymi z w/w elementów bez spojrzenia na całość może skutkować znaczącymi ułomnościami.

Niniejsze opracowanie skupia się na problematyce aktywizacji zawodowej młodego pokolenia. Niemniej, w tle bierze pod uwagę aspekty związane z pozostałymi składowymi polityki demograficznej.

Istotnym elementem analizy jest również wskazanie pola do działania na poziomie jednostek samorządu terytorialnego. To one (wybrane z nich) jako pierwsze zderzały się z konsekwencjami bardzo wysokiego i strukturalnego bezrobocia, niskiej dzietności, wyludniania regionów, etc. Zaowocowało to licznymi inicjatywami oddolnymi wobec pasywności państwa - rządu. Paradoksalnie, „nie da się tak źle rządzić lokalnie jak na poziomie państwa”. Zwyczajnie, efekty widoczne są dużo szybciej, czytelniej, a zarazem łatwiejsze do przypisania konkretnym decydentom. Na poziomie „agregatu”, jakim jest państwo, podlegają uśrednieniom oraz opóźnieniu i rozproszeniu odpowiedzialności.

Młodzi bez pracy jako problem ogólnoeuropejski

Wg. danych Eurostat na koniec lipca 2013r. poziom bezrobocia w UE odnotował kolejne rekordy. Przeciętne bezrobocie osiągnęło 11% (oraz 12,1% w strefie euro)[iv], a szansa na szybką poprawę tej wielkości wydaje się trudna, zważywszy, że UE nadal nie może poradzić sobie z kryzysem. Oznacza to, że przykładowo w strefie euro w ciągu roku miał miejsce wzrost o 1 mln osób bez pracy. W praktyce istnieje duże zróżnicowanie w sytuacji rynków pracy pomiędzy krajami, które w różnym stopniu zostały dotknięte przez ostatni kryzys. W Grecji i Hiszpanii utrzymuje się w przedziale 25%-30%. Dużo większym wyzwaniem jest kwestia, że rekordowo wysokie jest ono wśród osób młodych (tj. poniżej 25 roku życia). W krajach południa Europy osiągnęło ono wartości: 62,9% - Grecja, 56,1% - Hiszpania, 29,5% - Włochy, 37,4% - Portugalia (wg. danych za lipiec 2013r.). Choć w Polsce statystyki dla bezrobocia oscylują bisko średniej w UE, to ma miejsce problem ryzyka wykluczenia społecznego młodego pokolenia ze względu na sytuację na rynku pracy.

 

Wykres 1

Stopa bezrobocia wśród młodzieży (od 15 do 24 lat) z rocznymi zmianami,wrzesień 2012 r.

ds

 

Źródło: Eurostat, publikacja z listopada 2012r.

 

Unia Europejska w swoich komunikatach informuje[v], że bezrobociem w szczególności zagrożone są osoby młode, wchodzące na rynek pracy i z małym doświadczeniem zawodowym. Co więcej, bezrobocie wśród osób młodych jest dwukrotnie wyższe niż wśród pozostałych grup wiekowych. Problem ten narasta również w związku z trwającym kryzysem ekonomicznym, który dotyka UE już od prawie 5 lat. W kryzysie niejednokrotnie uwidacznia się mechanizm rezygnacji przez państwo(a) z szeregu istotnych funkcji, w tym tych nakierowanych na edukację, czy związanych z szansami rozwojowymi dla młodego pokolenia. Wg. Eurostat stopa bezrobocia wśród młodzieży[vi] wynosi obecnie 23,4%[vii] (oraz 26,1% w Polsce). Stan ten odzwierciedla również kilka zjawisk i procesów, które towarzyszą problemowi aktywizacji zawodowej młodych ludzi:

- znacząco wydłużył się czas edukacji,

- znalezienie pracy po szkole staje się trudniejsze,

- młodzi ludzie mają zawyżone oczekiwania płacowe w zderzeniu z realiami rynku pracy (co w szczególnych przypadkach jeszcze bardziej może wydłużać czas poszukiwania pracy, a także pogłębiania niezdolność do podjęcia pracy),

- niższe koszty dostosowania dorosłych (niż młodzieży) do podjęcia pracy, sprawiają, że pracodawcy mniej sięgają po młodzież,

- społeczne skutki zbyt długiego pozostawiania młodzieży bez pracy przełożą się na duże problemy społeczne w przyszłości (tzn. trwałe ślady wykluczenia z aktywności zawodowej) m.in.: narażenie na wykluczenie społeczne, ubóstwo, problemy zdrowotne, spadek dzietności i depresja demograficzna.

 

Starzejąca się Europa, brak zastępowalności pokoleń, a z drugiej strony duży przypływ imigrantów i wysoka stopa bezrobocia, w tym w szczególności wśród młodych. Odzwierciedla to słabości w zarządzaniu kapitałem ludzkim. Słabości systemu można zauważyć zarówno po stronie inwestowania w kapitał ludzki jak i jego zagospodarowania. Tymczasem gospodarka to ludzie[viii].

Ostatnie działania UE idą w kierunku poszukiwania rozwiązań dla znaczącego kryzysu aktywności zawodowej wśród młodego pokolenia. Jednym z kierunków jest wprowadzanie gwarancji, że „młodzież w ciągu czterech miesięcy po opuszczeniu szkoły lub utracie pracy dostanie dobrej jakości oferty pracy, ustawicznego kształcenia, przyuczenia do zawodu lub stażu”[ix]. Niniejszy system przekazuje w gestię państw UE stworzenie tzw. ram instytucjonalnych, indywidualnych dla każdego kraju, ale bazujących wokół sześciu wspólnych wytycznych:

- podejście oparte na partnerstwie,

- wczesna interwencja środków aktywizacyjnych,

- działania na rzecz integracji na rynku pracy,

- wykorzystywanie funduszy strukturalnych UE,

- regularne oceny i stałe doskonalenie systemu,

- sprawna realizacja.

 

2 mld zł na walkę z bezrobociem wśród młodych

 

Rada UE uchwaliła, że każdy kraj Unii Europejskiej powinien wdrożyć systemy gwarantujące osobom poniżej 25 roku życia lat ofertę pracy, możliwość dalszej edukacji lub szkolenia zawodowego w ciągu 4 m-cy od chwili utraty pracy lub ukończenia szkoły. Postulat ten został w Polsce dodatkowo wzmocniony przez ministra Władysława Kosiniaka-Kamysza, który proponuje podwyższyć ten próg do 30 lat[x]. Gwarancja taka odnosi się do regionów, w których bezrobocie wśród młodych przekracza 25% (na koniec 2012 roku to kryterium spełniały 82 spośród 380 powiatów tj. 21,57%[xi]). Polska otrzyma na ten cel około 2 miliardów złotych w latach 2014-2015.

Program powinien być realizowany na terenie całej Polski jako program narodowy ze względu na specyficzne sprzężenie zwrotne. Otóż w wielu regionach powodem niskiego bezrobocia wśród młodzieży jest jej katastrofalne położenie na rynku pracy! Wówczas bezrobotni młodzi ludzie uciekają z biednych regionów. Konsekwencją migracji za pracą jest ryzyko wyludniania w wielu regionach. Najlepszym tego dowodem jest dramatyczny stopień depopulacji jaki dotknął województwo opolskie, które z uwagi na mizerną ofertę gospodarczą i brak miejsc pracy dotyka swoista apokalipsa demograficzna głównie młodych ludzi.

Wykres 2.

Emigracja na pobyt czasowy powyżej 3 m-cy (udział % do ogółu mieszkańców).

 

ds1











Źródło:

*Wybrane tablice wynikowe NSP ludności i mieszkań z 2011 roku dotyczące emigracji na pobyt czasowy powyżej 3 miesięcy - część I

** Dane GUS dotyczące stanu ludności w poszczególnych województwach na koniec 2011 roku.

 

 

Diagnoza obecnego systemu wsparcia bezrobotnej młodzieży w Polsce


 

Państwo wspiera młodych bezrobotnych głównie poprzez działania z zakresu aktywizacji zawodowej finansowane ze środków Funduszu Pracy i realizowane przez Powiatowe Urzędy Pracy.

W katalogu dostępnych dla młodych bezrobotnych usług i tzw. instrumentów rynku pracy możemy znaleźć m.in.:

- pośrednictwo pracy,

- poradnictwo zawodowe,

- staże zawodowe,

- szkolenia,

- zwrot kosztów dojazdu do pracy lub zakwaterowania,

- zwrot kosztów opieki nad dzieckiem,

- prace interwencyjne i roboty publiczne,

- refundacje na utworzenie nowego miejsca pracy,

- dotacje na rozpoczęcie działalności gospodarczej.

W praktyce bezrobotni młodzi ludzie najczęściej korzystają ze staży zawodowych, szkoleń
i dotacji na założenia własnej firmy. Pozostałe działania oferowane młodym bezrobotnym przez urzędy pracy mają znaczenie marginalne i w żaden sposób nie mogą być postrzegane jako element efektywnej i pożądanej przez młodzież polityki rynku pracy.

 

Staże


Komitet Regionów UE[xii], słusznie zauważa, że staże często wykorzystywane są nieprawidłowo, stają się okazją do nadużyć, czynią ze stażystów tanią czy wręcz bezpłatną siłą roboczą, a także niejednokrotnie zastępują normalne umowy o pracę.

W wielu regionach Polski, a najczęściej tam, gdzie jest wysokie bezrobocie, bezrobotna młodzież traktuje staż jako jedyną możliwość zarabiania pieniędzy. Idea stażu, czyli nabywanie kwalifikacji i umiejętności potrzebnych na rynku pracy, w zetknięciu z realiami rynku pracy odchodzi zdecydowanie na plan dalszy. Stypendium otrzymywane podczas stażu pozwala po prostu przeżyć kolejne parę miesięcy.

Komisja Europejska pracuje nad stworzeniem tzw. ram jakości dla staży, które mają wyeliminować patologie w tej dziedzinie aktywizacji bezrobotnej młodzieży.

 

Szkolenia

Szkolenia zawodowe najczęściej są realizowane w całkowitym oderwaniu
od perspektywicznych potrzeb rynku pracy. Jednak taki stan rzeczy jest pochodną wielu problemów: niedopasowania kierunków kształcenia do potrzeb rynku pracy, braku profesjonalnych badań i analiz z zakresu potrzeb rynku pracy, nieprzewidywalności otoczenia około biznesowego, w którym operują pracodawcy oraz braku zainteresowania szkoleniami ze strony samych bezrobotnych młodych ludzi. Dobrym pomysłem na realne wsparcie bezrobotnej młodzieży jest wprowadzenie w ramach planowanej zmiany ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bonu szkoleniowego, czyli swoistej promesy sfinansowania każdego szkolenia, które doprowadzi do zatrudnienia. W tym systemie bezrobotny sam szuka najlepszego dla siebie szkolenia, a urząd pracy je organizuje
i finansuje.

 

Dotacje

Jednorazowe środki na uruchomienie własnej działalności gospodarczej są bardzo atrakcyjną i efektywną formą aktywizacji zawodowej bezrobotnej młodzieży.

Z uwagi na ograniczenia środków finansowych, jakimi dysponują urzędy pracy skala udzielanych dotacji niestety nie odpowiada poziomowi zainteresowania.

 

W Polsce niestety realizowane są projekty adresowane do bezrobotnych młodych ludzi, które poza czystym marnotrawieniem publicznych pieniędzy wyrządzają więcej szkody niż pożytku. Oto przykładowy skrócony opis dwóch projektów realizowanych obecnie przez Wojewódzki Urząd Pracy w Opolu. Projekty realizowane są w ramach programu Specjalnej Strefy Demograficznej, a ich głównym celem jest przeciwdziałanie zjawisku depopulacji na Opolszczyźnie.

W projekcie o nazwie: „Wsparcie kompetencji na starcie" uczestniczy 200 osób w wieku 15-30 lat. Wszyscy muszą przejść m.in. obowiązkowy kurs j. niemieckiego, a połowa uczestników zostanie wysłana na praktyki zawodowe do Niemiec. Program przewiduje…, premię w wysokości 5 tysięcy złotych dla tych młodych ludzi, którzy zdecydują się na wyjazd i pracę w Niemczech. W kontekście ogromnej depopulacji, pomysł, aby za pieniądze publiczne przygotowywać młodzież do pracy poza Polską (program zakłada przymusową naukę j. niemieckiego i praktyki w Niemczech) należy uznać za co najmniej mocno chybiony.

Z kolei w programie pt. „Powrót do zatrudnienia” uczestniczy 600 osób, które po przeszkoleniu zostaną zatrudnione (ze środków publicznych) jako opiekunki dzienne. Na roczne zatrudnienie 600 osób państwo wyda około 20 mln zł. Wiele wskazuje na to, że po okresie subsydiowanego zatrudnienia program całkowicie przestanie istnieć. Tym samym zamierzony efekt końcowy projektu jest taki, że kosztem 20 mln zł nie uzyska się ani jednego trwałego miejsca pracy na otwartym (nie subsydiowanym przez państwo) rynku pracy. Koszt programu jest niewspółmierny do zakładanych efektów. Tymczasem te 20 mln zł wystarczyłoby na wypłacanie 600 kobietom co miesiąc, przez trzy lata od urodzenia dziecka po tysiąc złotych – a z pewnością rodzice wydaliby te pieniądze lepiej aniżeli urzędnicy.

 

Dobre pomysły w złym systemie

 

Można pozytywnie ocenić działania Ministerstwa Pracy w obszarze zainteresowania problematyką bezrobocia wśród młodych. Dobrze identyfikowany jest problem, iż stopa bezrobocia wśród młodzieży jest znacząco wyższa niż w innych grupach wieku oraz że konsekwencje takiej sytuacji będą w długim okresie podwójnie niekorzystne dla gospodarki. Jest to również powiązane z faktem obniżonej dzietności wśród niepracujących.Za porażkę Polski można uznać, iż od wielu lat wykształceni, ambitni i młodzi ludzie, nie czekając na poprawę sytuacji na rynku pracy uciekają z Polski w poszukiwaniu lepszego życia zagranicą.

Odpowiedzią Ministerstwa Pracy na taką sytuację są propozycje pomocy młodym ludziom nazywane „gwarancjami dla młodzieży”, w ramach nowelizowanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, oferują wiele pożądanych rozwiązań, które mogą w realny sposób wpływać na poprawę sytuacji młodych ludzi na rynku pracy. Prof. Jacek Męcina, prezentując założenia do programu zwraca uwagę na to, że już od przyszłego roku absolwenci szkół i wyższych uczelni, osoby bezrobotne oraz studenci ostatniego roku mogą liczyć na pożyczki na rozpoczęcie działalności gospodarczej w wysokości do 100% kosztów przedsięwzięcia (około 60 tysięcy złotych). Ponadto każdy młody bezrobotny otrzyma (w czasie nie dłuższym niż 4 miesiące od dnia rejestracji w urzędzie pracy), gwarancję pracy lub innej formy pomocy. Tym samym urzędnik stanie się indywidualnym doradcą młodego człowieka, a jego pensja będzie uzależniona od skuteczności w aktywizacji bezrobotnego podopiecznego.

Atrakcyjnie wygląda także świadczenie aktywizacyjne, czyli finansowa pomoc rodzicom powracającym na rynek pracy po przerwie związanej z wychowaniem dziecka. Z kolei ci z młodych ludzi, którzy znajdą prace poza miejscem zamieszkania mogą liczyć na kilkutysięczny grant na zasiedlenie czyli pieniądze za które będzie można np. wynająć mieszkanie.Będą również pieniądze na telepracę, staże i szkolenia.

Nowe propozycje mają wejść w życie od początku przyszłego roku.Niestety propozycje Wiceministra Pracy i Polityki Społecznej Jacek Męcina są swoistą wisienką na dość nieciekawym torcie, który na co dzień serwuje nam obecny rząd. Brak polityki prorodzinnej, ogromna depopulacja, rozrośnięta do granic absurdu administracja, wrogi system fiskalny, wątpliwy co do jakości system edukacji, chaos w służbie zdrowia itp. oznaczają nieudolne państwo.

 

Rekomendacje

 

Rekomendacje zawierają zbiór pomysłów częściowo już sprawdzonych w lokalnym (powiatowym wymiarze) i nie nawiązują do proponowanych zmian w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W poniższym „katalogu” brak jest zatem rozwiązań proponowanych przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej lecz próba wskazania praktycznych działań, które w sposób rzeczywisty mogłyby wspierać i pomagać bezrobotnej młodzieży.

 

  1. Konieczność powstania programu narodowego adresowanego do bezrobotnych młodych ludzi


Z uwagi na dramatyzm sytuacji powinien powstać program ogólnopolski adresowany do bezrobotnej młodzieży – warto się częściowo wzorować na realizowanym przed laty programie „pierwsza praca” – niektóre elementy programu można próbować wykorzystywać. Ministerstwo powinno zawierać z marszałkami województw i starostami - dysponentami środków Funduszu Pracy - tzw. kontrakty, w których zawarte byłyby ilościowe i jakościowe cele do osiągnięcia przez poszczególne urzędy pracy w Polsce. Od wykonania kontraktów powinien być uzależniony poziom wynagrodzenia pracowników urzędów pracy oraz ilość pieniędzy na kolejne programy. Najlepsze urzędy byłyby nagradzane, a gorsze podawane audytowi i w efekcie „programom naprawczym”.

Korzystając z pomysłu prof. Jadwigi Staniszkis[xiii] można pokusić się o stworzenie w całej Polsce „klastra młodych ludzi” – miejsca, gdzie młodzi ludzie chętnie realizują swoje plany i marzenia.

 

  1. Opracowanie systemu wsparcia pracodawców, którzy mogą tworzyć atrakcyjne dla młodzieży miejsca pracy


System wsparcia dla firm powinien być tak skonstruowany, aby pracodawca oferujący wysoką kulturę organizacji swojej firmy oraz atrakcyjne wynagrodzenie dla młodego bezrobotnego otrzymywał wyższą pomoc finansową. Polski nie stać na to, aby jedyną alternatywą dla młodych była praca za najniższą krajową lub wyjazd za granicę.

 

  1. Stworzenie warunków do powstawania i prowadzenia działalności gospodarczej przez młodych ludzi


Wprowadzenie możliwości prowadzenia „firmy na próbę” jako sprawdzonej metody wspierania przedsiębiorczości wśród młodych ludzi; uzależnienie kwoty dotacji/pożyczki na własną działalność gospodarczą od jej charakteru i innowacyjności - obecnie wszyscy dostają po około 20 tys. zł (6-krotne przeciętne wynagrodzenie). Warto mocniej wspierać dobre/innowacyjne pomysły młodych ludzi). Wprowadzenie „karty młodego przedsiębiorcy” uprawniającej do zniżek i ulg przy korzystaniu z usług około biznesowych.

 

  1. Uruchomienie ogólnopolskiego systemu budowy mieszkań w ramach systemu szkoleń osób bezrobotnych


Program „budowy domów w ramach szkoleń osób bezrobotnych”[xiv] jest polskim pionierskim rozwiązaniem nagrodzonym w 2010r. Europejską Nagrodą Przedsiębiorczości. Program pozwala na budowanie domów/mieszkań za około połowę ich wartości kosztorysowej oraz pozwala na efektywne wykorzystanie środków Funduszu Pracy i EFS. W skali roku można by wybudować lub wyremontować w tym systemie kilka tysięcy mieszkań, które następnie można byłoby wynająć młodym uzdolnionym ludziom. Uzyskane w ten sposób mieszkania mogłyby być w szczególności adresowane dla młodych, niezamożnych, pracujących, decydujących się na świadome rodzicielstwo.  W ramach systemu szkoleń bezrobotnych w Paczkowie (miasto i gmina w powiecie nyskim na opolszczyźnie), powstał już budynek mieszkalny dla 12 rodzin, a obecnie trwają prace nad kolejnymi tego typu przedsięwzięciami w powiecie nyskim tj. budowa przedszkola w Nysie oraz budynku w Otmuchowie przeznaczonego dla 24 potrzebujących rodzin.

 

  1. Efektywny system szkoleń osób bezrobotnych – osoby bezrobotne w ramachszkoleń zawodowych budują domy socjalne, przedszkola, placówki zdrowia


Optymalnym rozwiązaniem problemów związanych z bezrobociem (szczególnie długotrwałym) oraz niedostateczną liczbą miejsc opieki nad dziećmi w przedszkolach, z którymi boryka się większość samorządów jest wykorzystanie aktywizacji zawodowej bezrobotnych w celu utworzenia nowych miejsc opieki nad dziećmi (modernizacja, remont niewykorzystywanych budynków) poprzez wypracowaną przez PUP Nysa innowacyjną metodę efektywnych szkoleń osób bezrobotnych.

Szkolenia zawodowe pozwolą uczestnikom projektu zdobyć niezbędne kwalifikacje i doświadczenie zawodowe, tym samym przyczynią się do zwiększenia ich szans na zatrudnienie na lokalnym rynku pracy. Rzeczywistym efektem szkoleń będą np. przedszkola.

W ramach sprawdzonego systemu, gminy jako główni inwestorzy zapewnią materiały budowlane i wyposażenie oraz wszystkie niezbędne dokumenty, przyłącza i pozwolenia.Natomiast urzędy pracy odpowiedzialne będą za organizację szkoleń (części teoretycznej i praktycznej) oraz wypłatę świadczeń dla bezrobotnych.

Korzyścią dla samorządów będzie (poza zaspokojeniem deficytu miejsc w przedszkolach) pozyskanie za około 30% wartości inwestycji tego typu, pełnowartościowego budynku.Projekt jest jedną z odpowiedzi na problem bezrobocia, który dotyka coraz większej rzeszy mieszkańców Polski, w szczególności długotrwale bezrobotnych. Środki EFS i sprawdzony system szkoleń pozwolą skorelować potrzeby i oczekiwania bezrobotnych z potrzebami w zakresie opieki nad dziećmi.

 

  1. Uruchomienie programu dla kobiet, wspierającego proces dzietności (w konsekwencji proces zastępowalności pokoleń), poprzez min. uwzględnienie pracy w domu (przy wychowywaniu dzieci) przez system emerytalny


W obliczu zapaści demograficznej Polski należy w sposób zdecydowany odchodzić od filozofii promowania i priorytetowego traktowania aktywizacji zawodowej kobiet.  Wspieranie powrotu/wchodzenia kobiet na rynek pracy w konsekwencji głównie prowadzi do wspierania procesów hamujących dzietność. Tymczasem system wspierania  kobiet powinien premiować dzietność, a zwłaszcza wielodzietność, która gwarantuje utrzymanie zastępowalności pokoleń w naszym kraju. Aktywność zawodowa kobiet nie powinna (jak obecnie) być przymusem ekonomicznym ale kwestią wyboru i realizowania indywidualnej kariery zawodowej możliwej do pogodzenia z procesem wychowywania dzieci.

 

  1. Podjęcie działań zmierzających do wsparcia już pracujących młodych ludzi


W Polsce rozpowszechnione jest zjawisko tzw. umów śmieciowych. Jak zauważa Komisja Europejska czasowe umowy w Polsce wcale nie są (wbrew temu co mówią ich zwolennicy w naszym kraju) wstępem do stałego zatrudnienia. Stają się trwałym sposobem zatrudniania, pogłębiając niestabilność i brak zabezpieczeń socjalnych, co pogarsza jakość siły roboczej w Polsce. Konieczne są odpowiednie uregulowania w Kodeksie Pracy, rozwiązania natury fiskalnej adresowane do przedsiębiorców lub opracowanie systemu wspierającego tych pracodawców, którzy nie nadużywają w polityce zatrudnieniowej umów cywilno-prawnych.

 

  1. Uruchomienie programu „rezydent”


Urząd pracy zatrudnia bezrobotnego młodego człowieka, a następnie deleguje go do pracy w przedsiębiorstwie. System byłby środkiem, a nie celem do uzyskania satysfakcjonującej pracy przez młodego człowieka. Zalety programu to umowa o pracę (cenna dla młodego człowieka) oraz duża szansa na stałe zatrudnienie. W trakcie zatrudnienia urząd pracy jest w stałym kontakcie z pracodawcą i wspólnie (3 strony: pracodawca, bezrobotny oraz urząd pracy) opracowują ścieżkę kariery dla młodego człowieka.

 

  1. Bezpośredni transfer pieniężny dla bezrobotnego młodego człowieka, który samodzielnie znajdzie i utrzyma zatrudnienie przez co najmniej 6 m-cy


Bezrobotny znajduje i rozpoczyna pracę, po sześciu miesiącach od zatrudnienia dokumentuje dalsze zatrudnienie na okres co najmniej kolejnych sześciu miesięcy i wówczas otrzymuje premię finansową w wysokości dwukrotnego wynagrodzenia jednak nie więcej aniżeli 5 tysięcy złotych.

 

  1. Dotacja na zasiedlenie


Program wspierający mobilność na terenie całej Polski. Każdy bezrobotny, który znajdzie pracę ponad 80 km od miejsca zamieszkania otrzymuje premię na zagospodarowanie w wysokości 5 tysięcy złotych – rozwiązanie proponowane w nowelizacji ustawy.

 

 

 

  1. Wprowadzenie systemu „powszechnych robót publicznych”


Realizowany przez Powiatowy Urząd Pracy w Nysie „system powszechnych robót publicznych” spowodował największy w Polsce spadek bezrobocia oraz przyniósł już blisko 10 milionów złotych oszczędności dla budżetu Państwa[xv] (oszczędności z realizacji programu powinny wesprzeć działania ukierunkowane na pomoc dla młodzieży).

System powszechnych robót publicznych polega na przymusowym kierowaniu do pracy osób długotrwale bezrobotnych czyli tych, którzy są od co najmniej 12 miesięcy bez jakiejkolwiek pracy. Program dowiódł, że ponad 45% osób bezrobotnych nie jest zainteresowanych legalną pracą.

Wykres 3
Efekty wprowadzenia systemu „powszechnych robót publicznych” w powiecie nyskim

ds2

Źródło: raport z realizacji systemu „powszechnych robót publicznych” (www.pup.nysa.pl)

 

Bezpośrednim efektem prowadzonego systemu powszechnych robót publicznych jest bardzo wysoki spadek liczby bezrobotnych oraz stopy bezrobocia w powiecie nyskim. W maju i czerwcu spadek stopy bezrobocia w powiecie nyskim (-4,2%) okazał się największym spadkiem bezrobocia w całej Polsce. Liczba bezrobotnych zmniejszyła się
w tym czasie w powiecie nyskim o prawie 20% (2175 osób).

 

ds4

 

Dodatkowym wnioskiem wynikającym z tego projektu jest postulat zmiany zasad opłacania składek zdrowotnych dla bezrobotnych, które stanowią obecnie podstawę do uzyskania ubezpieczenia. Dotychczas składki są opłacane przez powiatowe urzędy pracy za wszystkich zarejestrowanych bezrobotnych. Zerwanie zależności pomiędzy posiadaniem statusu bezrobotnego, a opłacaniem składki na ubezpieczenia zdrowotne urealni polski rynek pracy, ponieważ pozwoli urzędom pracy skupić się na pomocy tym bezrobotnym, którzy faktycznie tej pracy poszukują i jej potrzebują. Pozostawienie opłacania składek zdrowotnych w urzędach pracy oznaczać będzie wspieranie patologii i marnotrawienie publicznych pieniędzy.

 

  1. Wprowadzenie modelu obsługi osób bezrobotnych w oparciu o zasadę warunkowości


Wprowadzenie zasady warunkowości do systemu obsługi osób bezrobotnych oznacza uzależnienie przyznawanej pomocy (przywilejów) od aktywności osoby bezrobotnej. Jest to rozwiązanie praktykowane w większości państw europejskich i jest także jedną ze skutecznych metod racjonalizacji wydatków przeznaczonych na obsługę i aktywizacje osób bezrobotnych.

Każda osoba bezrobotna powinna wykazywać aktywność w poszukiwaniu legalnej pracy. Powiatowe urzędy pracy powinny często (raz lub dwa razy w miesiącu) kontaktować się z osobami bezrobotnymi i oczekiwać sprawozdania/raportu dotyczącego realizacji konkretnych działań na rzecz znalezienia zatrudnienia.

Model powinien wpłynąć na uszczelnienie dostępu do usług dla osób faktycznie nie poszukujących pracy co w rezultacie powinno skutkować oszczędnościami (inną alokacją) środków finansowych.

 

  1. Umożliwienie udziału w Powiatowych Radach Rynku Pracy przedstawicieli pracodawców spoza wskazanych w ustawie z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno – Gospodarczych


W wielu powiatach w Polsce nie funkcjonują terenowe struktury takich organizacji jak wskazane w powyższej ustawie, tj: Konfederacja Pracodawców Polskich czy też Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych. Ich brak powoduje, że struktury Powiatowej Rady Rynku Pracy mogą zostać zdominowane przez przedstawicieli związków zawodowych oraz przedstawicieli samorządów terytorialnych. Z kolei taka konfiguracja składu Rady niesie w sobie ryzyko, że środowisko lokalnych pracodawców / przedsiębiorców nie będzie w ogóle reprezentowane lub też w Radzie będzie reprezentowane w sposób symboliczny. Tymczasem to przedsiębiorcy dzięki odprowadzanym przez siebie składkom na Fundusz Pracy powinni mieć największy wpływ na decydowanie o polityce rynku pracy realizowanej na swoim terenie.

 








[i] dr Stanisław Kluza jest pracownikiem naukowym w Instytucie Statystyki i Demografii w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie; były minister i wiceminister finansów (2006); twórca i pierwszy przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego (2006-11).




[ii] „Looking to 2060: Long-term global growth prospects”; OECD Economic Policy Papers, No. 3 Nov. 2012; OECD.




[iii] W szczególności należy tutaj zauważyć istotny kontrast w niskim i nieudolnym akcentowaniu tego tematu przez Premiera i Platformę Obywatelską (wiodącą siłę polityczną od 6 lat) oraz jednostkowe dobre pomysły w złym systemie zgłaszane przez Ministerstwo Pracy. Niestety całościowe podjęcie tego tematu przez rząd nie będzie możliwe bez zainteresowania i przy regularnej pasywności w tym obszarze ze strony ministra finansów.




[iv] Eurostat, news release, euroindicators, 126/2013, 30.08.2013.




[v] „Wprowadzanie młodzieży na rynek pracy”; Komunikat Komisjido Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów; COM(2012) 727 final; Bruksela, dnia 05.12.2012.




[vi] Osoby do 25. roku życia.




[vii] Stopa bezrobocia wśród młodzieży wynosiła 22,7% w III kw. 2012r., tj. kiedy powstawał dokument „Wprowadzanie młodzieży na rynek pracy”.




[viii] Jeden z podstawowych postulatów sposobu spojrzenia na politykę demograficzną i inwestycje w kapitał ludzki przez państwo, zgłaszany i prezentowany na licznych konferencjach przez autora publikacji od 2004r. Ostatnio m.in. wykład pt. „Gospodarka to ludzie - Demograficzne uwarunkowania atrakcyjności inwestycyjnej Polski i jej regionów” w ramachprojektu pt. „Innowacyjna Nysa”; w dniu 14 marca 2013 roku w Muzeum w Nysie.




[ix] „Wprowadzanie młodzieży na rynek pracy”; Komunikat Komisjido Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów; COM(2012) 727 final; Bruksela, dnia 05.12.2012.




[x] Propozycja zgłoszona w trakcie IX Polsko – Hiszpańskich rozmów międzyrządowych (15 lipca 2013 r.) – komunikat zamieszczony na portalu Ministerstwa P{racy i Polityki Społecznej (www.mpips.gov.pl)




[xi] „Terytorialne zróżnicowanie bezrobocia w Polsce w 2012 roku”; Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej; Warszawa 2013 r.




[xii] Projekt opinii z 101 sesji plenarnej z dnia 30 maja 2013 r. zawarty w „pakiecie dotyczącym zatrudnienia młodzieży” – numer dokumentu: EDUC-V-032.




[xiii] Jadwiga Staniszkis „To dobije słabnącą gospodarkę” – felieton z dnia 21.03.2013r. – portal wirtualna Polska.




[xiv]„Nysa wśród najlepszych”:  http://ec.europa.eu/polska/news/archives/2010/100601_nysa_wsrod_najlepszych_pl.htm




[xv] Skutkiem spektakularnego spadku bezrobocia w powiecie nyskim jest skrócenie czasu pobierania zasiłku dla osób bezrobotnych z dotychczasowych 12 do 6 miesięcy (od 1 stycznia 2014 r.). W 2013 na zasiłki w powiecie nyskim wypłacono ponad 20 milionów złotych. Skrócenie czasu pobierania powinno zatem spowodować zmniejszenie o połowę wydatków budżetu Państwa na zasiłki wypłacane osobom bezrobotnym w powiecie nyskim.


Kontakt

Fundacja Energia dla Europy
ul. Chocimska 31 m. 15
00-791 Warszawa
adres do korespondencji:
ul. Flory 5 m. 2
00-586 Warszawa

22 6463536

fede@fede.org.pl

Newsletter

Formularz